Komisja Europejska przedstawiła dwa projekty rozporządzeń, które mają wzmocnić unijną agencję ochrony granic. Przewidziano nową rezerwę 17 tys. funkcjonariuszy, szybkie interwencje w sytuacjach kryzysowych oraz cyfryzację procedur powrotowych.
Rzym, 2 listopada 2026 r. – Unia Europejska chce znacząco wzmocnić Frontex, Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej, przyznając jej większe zasoby, nowe kompetencje operacyjne oraz kluczową rolę w organizowaniu powrotów cudzoziemców, którzy nie mają prawa pobytu.
Reforma, przedstawiona przez Komisję Europejską 27 października 2026 r., obejmuje dwa nowe rozporządzenia, które mają zmienić obecny system kontroli granic zewnętrznych i zwiększyć skuteczność europejskiej polityki powrotowej.
Według Brukseli w ciągu ostatnich dwóch lat liczba nielegalnych przekroczeń granic UE spadła o ponad 50%, a wskaźnik powrotów przekroczył 30%. Mimo tych wyników Komisja uważa, że Unia musi zwiększyć swoją zdolność reagowania na nowe wyzwania migracyjne i geopolityczne.
Stały korpus liczący 30 tys. funkcjonariuszy
Jedną z najważniejszych zmian jest rozbudowa kadr Frontexu, które mają stopniowo osiągnąć liczebność 30 tys. funkcjonariuszy.
Projekt przewiduje podwojenie własnego personelu operacyjnego agencji, wykorzystanie 7 tys. funkcjonariuszy już oddelegowanych przez państwa członkowskie oraz utworzenie nowej europejskiej rezerwy ds. granic i powrotów, liczącej 17 tys. osób.
Funkcjonariusze z rezerwy pozostaną do dyspozycji władz krajowych, ale w razie potrzeby będą mogli zostać zmobilizowani do wsparcia działań na granicach zewnętrznych Unii.
Frontex zyska też łatwiejszy dostęp do zaawansowanego sprzętu technicznego – będzie mógł kupować lub wynajmować środki transportu i uczestniczyć we wspólnych zamówieniach narzędzi cyfrowych, w tym opartych na sztucznej inteligencji.
Frontex w centrum polityki powrotów
Najistotniejsza zmiana dotyczy operacji powrotowych.
Komisja chce uczynić z Frontexu główny europejski organ operacyjny koordynujący powroty, tworząc w tym celu Centrum Koordynacji Powrotów.
Nowa struktura będzie wspierać państwa członkowskie w identyfikacji osób objętych decyzjami o powrocie, w organizacji ich transferów oraz w programach reintegracji w krajach pochodzenia.
Reforma przewiduje również, że Frontex będzie mógł uczestniczyć w operacjach powrotowych z jednego kraju spoza UE do innego – po zawarciu niezbędnych porozumień i z poszanowaniem prawa międzynarodowego.
Odpowiedzialność za decyzje o powrocie pozostanie jednak w rękach władz krajowych.
Monitorowanie mediów społecznościowych i szybkie reagowanie w kryzysach
Projekt zakłada także utworzenie Centrum Monitorowania i Reagowania Online, które ma analizować publicznie dostępne treści w mediach społecznościowych, by wykrywać potencjalne zagrożenia dla bezpieczeństwa granic.
Deklarowanym celem jest wyprzedzanie sytuacji kryzysowych, zwalczanie działalności grup przestępczych zajmujących się przemytem migrantów oraz usprawnienie wymiany informacji między organami europejskimi.
Przewidziano również siły szybkiego reagowania, które na wniosek zainteresowanego państwa członkowskiego będzie można rozmieścić w krótkim czasie w razie kryzysu na granicach zewnętrznych.
Coraz bardziej cyfrowe procedury powrotowe
Obok reformy agencji Bruksela proponuje drugie rozporządzenie, poświęcone cyfryzacji procedur powrotu, readmisji i reintegracji.
System ma umożliwić lepiej skoordynowane prowadzenie spraw administracyjnych, ułatwić wymianę informacji między państwami członkowskimi oraz skrócić czas i ograniczyć formalności biurokratyczne.
Komisja podkreśla, że nowe procedury będą musiały być zgodne z unijnymi przepisami o ochronie danych osobowych i z prawami podstawowymi.
Debata o prawach migrantów
Rozszerzenie kompetencji Frontexu budzi jednak zaniepokojenie części organizacji zajmujących się ochroną praw człowieka oraz niektórych posłów do Parlamentu Europejskiego.
Główne zastrzeżenia dotyczą rozszerzenia operacji powrotowych poza terytorium Unii, monitorowania platform cyfrowych oraz potrzeby zapewnienia niezależnej kontroli nad działaniami agencji.
Dla Brukseli wzmocnienie Frontexu jest natomiast niezbędnym narzędziem, które ma zapewnić wspólne zarządzanie granicami i skuteczniejsze stosowanie europejskiej polityki migracyjnej.
Propozycje nie są jeszcze ostateczne. Zajmą się nimi Parlament Europejski i Rada UE, które będą negocjować zmiany i muszą osiągnąć porozumienie w sprawie obu rozporządzeń.
Dyskusja wpisuje się w szerszy proces przeglądu europejskiej polityki migracyjnej, w którym głównymi tematami sporu są bezpieczeństwo granic, zarządzanie przepływami migracyjnymi i ochrona praw podstawowych.

